Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców - Adwokat Szczecin

91 820 54 11 505 10 11 23 kancelaria@adwokat-bielawa.pl

Aktualności

Adwokat Łukasz Bielawa

Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców

2 lipca 2018

Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców

Pewna wdowa po spadkodawcy domagała się tego, aby pozwani zapłacili na jej rzecz kwotę ponad 170 000 zł  z tytułu uzupełnienia zachowku po jej zmarłym mężu. Spadkodawca w drodze darowizny przekazał lokal mieszkalny swojemu synowi, wskutek czego wyzbył się całego swojego majątku. Jednakże obdarowany syn zmarł, a spadek po nim nabyła jego żona oraz dzieci. Tymczasem wdowa po zmarłym skierowała przeciwko swojemu synowi, synowej oraz wnukom powództwo o zachowek, które następnie zostało oddalone przez Sąd I instancji. Jednakże Sąd II instancji przychylił się do żądań kobiety, ustalając wysokość należnego jej zachowku na kwotę ponad 150 000 zł i taką też sumę zasądził od pozwanych. Jak zauważył Sąd II instancji brak jest jakichkolwiek przeszkód, które uniemożliwiałyby pozwanym spełnienie obowiązku na rzecz wdowy po zmarłym. Choć co prawda obdarowany syn spadkodawcy zmarł, to jednak odpowiedzialność z tytułu zachowku trwa dalej – wszak przeszła na jego spadkobierców. Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania bądź zmiany zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy oddalił jednak ich skargę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd ten przypomniał, że zachowek ma służyć ochronie interesów osób najbliższych dla spadkodawcy poprzez zapewnienie im minimalnego poziomu korzyści ze spadku. To spadkodawca może zdecydować w jakiej formie zapewni tę korzyść –czy poprzez powołanie do spadku, zapis czy darowiznę. W sytuacji, gdy uprawniony nie otrzyma korzyści, przysługuje mu roszczenie o zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej. Gdy zaś nie może on uzyskać należnego mu zachowku od spadkobierców i zapisobierców windykacyjnych, wówczas może skierować powództwo o zachowek przeciwko osobom, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, o czym stanowi zresztą art. 1000 § 1 kc. Z kolei w myśl art. 993 kc: ,,przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”. Sąd Najwyższy przytoczył również treść art. 994 § 1 kc, który stanowi, że ,,przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Na gruncie niniejszej sprawy spadkodawca dokonał darowizny, która wyczerpała całą wartość spadku, zaś obdarowany syn nie dożył otwarcia spadku. Zdaniem SN można zatem wnioskować, że darowizna ta powinna podlegać uwzględnieniu. Sąd Najwyższy przypomniał również, że ten, kto otrzymał darowiznę od spadkobiercy, ma obowiązek zaspokoić uprawnionego w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny, roszczenia o zachowek albo roszczenia o uzupełnienie zachowku. Obdarowany, który sam jest uprawniony do zachowku, ponosi odpowiedzialność wobec innych uprawnionych jedynie w zakresie nadwyżki, która przekracza jego własny zachowek. Jak zauważył SN, choć w treści art. 1000 § 1 kc mowa jest tylko o osobie obdarowanej, to jednak obowiązek zaspokojenia roszczenia może obciążać także następców prawnych obdarowanego – ma on bowiem charakter majątkowy i dziedziczny. W opinii Sądu hipotetyczna sytuacja, w której obdarowany dożyłby otwarcia spadku, będąc jednocześnie obowiązanym do zapłaty zachowku, zaś wstępujący w jego miejsce spadkobiercy byliby od tego obowiązku zwolnieni, byłaby nie do pogodzenia z celem instytucji zachowku. Nadto skutkowałaby bezpodstawnym uprzywilejowaniem następców prawnych obdarowanego, którzy mogliby zatrzymać całość darowizny kosztem osoby uprawnionej do zachowku, która nie otrzymałaby niczego z majątku spadkodawcy. Opisany wyrok został wydany przez Sąd Najwyższy w dniu 13 kwietnia 2018 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 381/17.

O odszkodowaniu z tytułu OC - ciekawe rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego

13 grudnia 2018

W dniu 7 grudnia br. Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytania zadane mu przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, które zamieszczone zostały w postanowieniach o sygn. akt III CZP 72/18, III CZP 51/18, III CZP 74/18, III CZP 64/18 oraz III CZP 73/18. Szczeciński Sąd miał bowiem szereg wątpliwości co do...

Ważny wyrok TK w sprawie odholowywania pojazdów

10 grudnia 2018

W środę 5 grudnia br. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy Prawa o ruchu drogowym, w oparciu o które odholowuje się źle zaparkowane pojazdy, są niezgodne z Konstytucją, gdyż ograniczają prawa właściciela odholowanego pojazdu, uniemożliwiając mu odzyskanie samochodu dopóki nie wniesie on stosownej opłaty za odholowanie i parkowanie. Sprawa trafiła do...

Posiadacze prawa jazdy kategorii B zyskają nowe uprawnienia

10 grudnia 2018

Zgodnie z ustawą z dnia 4 października 2018 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, która wejdzie w życie już pod koniec tego roku, osoby posiadające prawo jazdy kategorii B na terytorium Polski będą mogły bez konieczności uzyskiwania nowych uprawnień poruszać się motocyklem trójkołowym, o ile posiadają prawo jazdy kategorii...

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem stanie się przestępstwem - o projekcie zmian w Kodeksie Karnym

5 grudnia 2018

Choć projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw z dnia 27 czerwca 2018 r. jest obecnie na etapie opiniowania, już dziś wzbudza dyskusje. Przewiduje on bowiem szereg nowych rozwiązań jak choćby poprawienie skuteczności mechanizmów wymuszających wykonywanie rozstrzygnięć sądu sądowych dotyczących kontaktów z dzieckiem czy zwiększenie ochrony interesu...

Od 1 stycznia PIT wypełni Krajowa Administracja Skarbowa

5 grudnia 2018

Wraz z początkiem nowego roku wejdą w życie istotne ułatwienia dla osób fizycznych. Otóż nie będą one musiały samodzielnie wypełniać PITu, gdyż będzie mógł to zrobić za nie sam urzędnik skarbowy. Obecnie każdy podatnik musi złożyć zeznanie podatkowe w formie papierowej bądź elektronicznej (poprzez system e-Deklaracje). Od stycznia do wskazanych...

Wzory dokumentów

Przykładowe pisma autorstwa naszej Kancelarii. Wzory pozwów o rozwód oraz alimenty, a także wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

 

Profesjonalne i rzetelne podejście do każdej prowadzonej sprawy. Skontaktuj się ze mną